Woda to jedna z niewielu substancji, która rozszerza się podczas zamarzania. Efekty tej właściwości bywają spektakularne – i niszczące.
Co nam będzie potrzebne?
- szklana butelka z zakrętką (np. słoik lub butelka po sokach)
- woda
- zamrażarka
Jak wykonać doświadczenie?
- Napełnij szklaną butelkę wodą po same brzegi – nie pozostawiaj wolnej przestrzeni.
- Zakręć mocno nakrętkę.
- Włóż butelkę do zamrażarki na kilka godzin lub na noc.
- Wyjmij butelkę i obejrzyj ją – uwaga: mogą być odłamki szkła!
⚠️ Uwaga: Eksperyment przeprowadzaj z dorosłym. Pęknięta butelka może mieć ostre krawędzie – nie dotykaj bez ochrony. Najlepiej owinąć butelkę ściereczką przed wyjęciem z zamrażarki i sprawdzić pęknięcia przed odwinięciem.
Wyjaśnienie naukowe
Większość substancji kurczy się przy ochładzaniu. Woda zachowuje się inaczej: gdy zamarza, jej cząsteczki układają się w sieć krystaliczną lodu, która zajmuje o około 9% więcej miejsca niż ciecz. Gdy nie ma dokąd się rozszerzyć (bo butelka jest szczelnie zamknięta), ciśnienie wewnątrz rośnie tak bardzo, że szkło pęka. Dokładnie to samo zjawisko niszczy rurociągi zimą i rozsadza skały – woda wnika w szczeliny, zamarza i rozkrusza kamień.